KADIN HASTALIKLARI
JINEKOLOJIK MUAYENEDE SIZI NELER BEKLER?
Kadinlar hayatlarinin belli dönemlerinde ya bir sikayetleri oldugu için, ya bir konu hakkinda bilgi almak
için ya da yillik olagan muayenelerini yaptirmak için Kadin Hastaliklari ve Dogum Uzmani'na basvururlar.
Daha önce jinekolojik muayene geçirmis olanlar herhangi bir korku duymak için bir neden olmadigini
bildiklerinden rahattirlar. Ancak ilk kez bir jinekoloji muayenesinden geçecek kadinlar hakli olarak korku
ve merak duyabilirler. Bu korku yüzünden bir gece öncesinden uykusuz kalan ya da muayene olmayi sürekli
rteleyen çok sayida kadin vardir. Bu yaziyi okuduktan sonra muayene esnasinda sizi neleri bekledigini
ögrenecek ve daha az tedirginlik duyacaksiniz.
Jinekolojik muayenenin sizin sagliginizi korumak veya var olan bir sorununuza açiklik getirmek açisindan
önemli bir olay oldugu bilinciyle doktorla konusur ve akliniza takilan sorularin hepsini rahatça sorarsaniz
jinekolojik muayeneden üst düzeyde fayda saglamis olursunuz.
Neden Jinekolojik Muayene?
Pek çok kadyn için jinekolojik muayene, adeta hayatlaryndaki korkuverici bir kabustur. Bunun ise en önemli
nedenleri daha önce ya?anmy? kötü tecrübeler ile çevreden duyulan abartyly ve yanly? bilgiler sonucunda
olu?mu? haksyz ön yargylardyr.
Unutulmamalydyr ki; zamanynda ve rutin olarak yapylan muayeneler, bir çok hastaly?yn erken dönemlerde
te?hisini sa?layarak sonradan ortaya çykabilecek olumsuz durumlary alynacak çok basit önlemlerle
engelleyebilir.
Basit bir muayene ile örne?in rahim, rahim a?zy, yumurtalyk ve vajen kanserleri çok erken safhalardayken
yakalanabilir. Yine rahim a?zy (serviks) bölgesindeki gizli enfeksiyonlar - henüz bir yaraya sebebiyet
vermeden- te?his ve tedavi edilebilir.
Cinsel hayaty ba?layan her kadynyn düzenli olarak, hiçbir ?ikayeti olmasa bile yylda en az bir kez bir
jinekolo?a gidip muayene olmasy, ultrason ve smear aldyrmasy tavsiye edilmektedir.
NORMAL DO?UM
Do?um nasyl gerçekle?ir?
Ailelerin çocuk sahibi olmaya karar verdi?i ilk andan itibaren ya?anan heyecanlar do?um günü yakla?tykça
artmaya ba?lar ve do?umun ilk i?aretleri ile birlikte doru?a ula?yr.
Her ?ey sona erdikten sonra anne ve babanyn dünyadaki en önemli eserleri olan bebek kuca?a alyndy?ynda ise
ya?anan bütün sykyntylar, çekilen bütün a?rylar yerini tarifi imkansyz bir huzur ve mutlulu?a byrakyr.
Normal do?um; 40. gebelik haftasyny doldurmu? olan bir fetusun rahim dy?yna zarlar ve plasentasy ile birlikte
atylmasyny ifade eder. Ynsanda gebelik 280 gün sürmektedir ancak tüm gebeliklerin sadece % 5 kadary beklenen
günde sona erer. Gebe kadynlaryn büyük bir kysmy ise beklenen do?um tarihinden yakla?yk 1 hafta kadar önce
do?um eylemine girer.Anne adayynyn sancy olarak algylady?y düzenli rahim kasylmalarynyn ortaya çykmasy ile
ba?layan süreye de "Eylem" veya "Travay" ady verilir. Bir gebeli?in normal yoldan sonlanabilmesi üç ana
faktöre ba?lydyr.
Bunlar; rahme ba?ly, bebe?e ba?ly ve annenin kemik çatysyna ba?ly faktörler olarak synyflandyrylabilir.
Bu üç faktör;
- Güçler (rahim kasylmalary)
- Yol (kemik yapy)
- Yolcudur (bebek)
Do?umun olabilmesi için rahim açylabilmesi için düzenli aralyklarla kasylmalydyr ve bu kasylmalaryn kar?ysynda
rahim a?zynyn açylmasyna engel bir durum olmamalydyr.
Rahim açyldyktan sonra devam eden kasylmalar bebe?i rahim dy?yna itecektir. Bu itmenin sa?lanmasy için bebek
uygun pozisyonda olmaly ve yine önünde bir engel bulunmamalydyr. Normal do?umun gerçekle?ebilmesi için son
olarak, bebe?in geçece?i yol ile yolcu (bebek) arasynda bir uyumsuzluk söz konusu olmamalydyr. Bebe?in
normalden iri veya yolun normalden dar olmasy do?umun ola?an gidi?atyny engelleyecektir.
Genelde do?umun yakla?ty?ynyn ilk belirtileri düzensiz kasylmalar ve halk arasynda "ni?an gelmesi" olarak
anylan durumdur. Rahim a?zy tüm gebelik boyunca sümüksü bir tykaçla kapalydyr. Bu tykaç bebe?i dy? etkenlere
kar?y korur. Do?um eyleminin ba?lamasyndan hemen önce rahim a?zynda hafif bir açylma olur ve bu tykaç kanly
bir akynty ?eklinde vücut dy?yna atylyr.
Yine do?umun erken belirtilerinden biri de düzensiz rahim kasylmalarydyr. Ki?i bu kasylmalary a?ry olarak
algylar. Yalancy do?um sancylary ("Braxton Hicks kasylmalary") ady verilen bu kasylmalar dinlenmekle geçer
ve genellikle ?iddeti zamanla artmaz.
Suyun gelmesi do?umun bir di?er belirtisidir. Genelde zarlar açyldyktan sonra 24 saat içinde eylem
kendili?inden ba?lar. Bazen do?um eylemini suni sancy ile desteklemek gerekebilir.
Yalancy do?um sancylary düzensiz aralyklarla gidip gelen, süresi kysa (15-20 saniye) olan ve hafif a?rylar
iken gerçek do?um sancylary ise daha düzenli aralyklarla gidip gelen, ?iddeti gittikçe artan ve aralary
kysalan, 45-60 saniye kadar süren, rahimde açylma ve silinmeye neden olan a?rylardyr. Özetlemek gerekirse;
Gerçek do?um sancylary:
Kasylmalar düzenli olarak tekrarlar ve kasylma aralary sykla?arak 2-4 dakikada bire dü?er.Kasylmalaryn ?iddeti
gittikçe artar 45-60 saniye sürer.Rahim a?zynda yumu?ama ve açylmaya sebep olur.
Yalancy do?um sancylary:
Kasylmalar düzensiz aralyklarla olur, aralary uzundur ve düzenli tekrarlama olmaz.
Kasylmalaryn ?iddeti ayny kalyr, gelip geçici a?rylardyr.
Kasylmalar ço?u kez dinlenmekle geçer ve rahim a?zynda açylmaya neden olmaz.
Do?um bazen sancylar hiç ba?lamadan amnion zarynyn yyrtylmasy sonucunda amnion suyunun gelmesiyle de
ba?layabilir.
Amnion syvysy rahim içindeki bebe?in beslenmesi yanynda bebe?i dy? travmalardan ve enfeksiyonlardan koruyan
önemli bir içeriktir. Amnion zarynyn yyrtylmasy sonucu suyun gelmesi ile hem bebek hem de anne adayy
enfeksiyonlara maruz kalabilecektir.
Genellikle sularyn gelmesinden sonra sancylar kendili?inden ba?lar. Bu süreç uzamasyna ra?men do?um eylemi
ba?lamyyorsa, bebek ve annede enfeksiyon riski artty?yndan dolayy do?umun suni olarak indüksiyon (serumla
suni sancy) ile ba?latylmasy uygun olacaktyr.
Do?umun üç temel evresi vardyr:
-
Evre; rahim a?zynda açylmaya neden olacak güçteki kasylmalaryn ba?lamasyyla rahim a?zynyn tam açylmasyna (10 cm) kadar geçen süreçtir.
Bu evrede servikal açykly?yn artmasy ile birlikte bebe?in ba?y da içeride bazy manevralary yaparak a?a?yya inmektedir .
- Evre; tam açyk olan rahim a?zyndan durumundan bebe?in tamamen do?masyna kadar geçen süreci ifade eder.
- Evre; bebe?in tamamen do?masy ile plasenta ve eklerinin bütünü ile atylmasyna kadar geçen süreçtir. Bu evre sonucunda do?um sonuçlanmy? olur.
Nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte do?umda plasentanyn çykmasyndan hemen sonra annede titreme nöbeti
görülür. Bu ciddi bir durum de?ildir ve bir süre sonra kendili?inden geçer.
Do?um hangi mekanizmayla gerçekle?ir?
Do?umu ba?latan faktörlerin ne oldu?u, anne vücudunun bebe?in olgula?ty?yny anlamasyny ve sancylary ba?latarak
do?umu gerçekle?tiren etkenlerin hangileri oldu?u günümüzde hala daha tam olarak anla?ylmy? de?ildir. Bu
konuda çok çe?itli teoriler olmasyna ra?men do?um olayy hala daha gizemini korumaktadyr.
Do?umu ba?latan mekanizmanyn ne oldu?u tam olarak bilinmese de rahim kasylmalarynyn hangi mekanizma ve
hormonlardan etkilendi?i kysmen bilinmektedir.
Rahim kasylmalary beynin hipofiz bezinden salgylanan "oksitosin" isimli hormon tarafyndan sa?lanyr. Ayryca
yine vücutta "prostaglandin" ady verilen bazy maddelerin konsantrasyonundaki de?i?imler kasylmalary
tetikleyebilir. Bu mekanizmalaryn bilinmesi bize rahim kasylmalaryny ba?latma ya da durdurma ?ansy tanyr.
Do?um için ne zaman hastaneye ba?vurmak gereklidir?
Do?uma yukaryda ifade edildi?i gibi a?rylar sykla?yp ?iddeti artty?y zaman gidilmelidir. Gerçek do?um
sancylary ba?lady?y zaman gebe bunu di?erlerinden farkly oldu?unu algylayabilir.
A?rylaryn ba?lamasyyla sümük gibi bir akyntynyn olmasy ("ni?an") adeta do?umun habercisidir.
Bazen ise hiç do?um sancylary ba?lamadan amniyon suyu gelebilir. Suyun gelmesi hafif hafif ama sürekli
?ekilde olabilece?i gibi birden bacaklary yslatyr tarzda da olabilir. Bu durumda da acil olarak doktorunuzu
arayynyz.
Kanama gebelik süresince riskli bir durumdur. Her türlü kanama dikkatlice de?erlendirilmelidir. Az veya çok
kanamanyn olmasy do?umun habercisi olmakla beraber gebelikle ilgili bir problemi de ifade edebilir. Bebe?in
hareketlerinde azalma hissedilmesi durumunda da hastaneye ba?vurulmalydyr. Bu da bebe?in sykyntyya girdi?inin
i?areti olabilir. Bu durumda genellikle NST çekilerek ve ultrason de?erlendirmesi yapylarak karar verilir.
SEZARYEN
Günümüzde anestezi yöntemlerinin iyile?mesi, sterilite ve enfeksiyon problemlerine kar?y güçlü antibiyotiklerin
bulunmasy, ameliyat diki? materyallerindeki geli?meler ve cerrahi tekniklerin ilerlemesi sonucunda sezaryen
ameliyatlary son derecede güvenli ve kolay bir i?lem haline gelmi?lerdir.
Sezaryen hastanyn iste?ine ba?ly yapylabilece?i gibi bazy tybbi zorunluluklar kar?ysynda da yapylabilir. Bu
tybbi zorunluluklar, anne veya bebe?e ba?ly olabilece?i gibi gebeli?in kendine has özel durumlaryna da ba?ly
olabilir.
Yine yapylacak olan sezaryen ameliyaty, gebeli?in seyrine göre de?i?ik gebelik haftalarynda olabilir. Genel
olarak amaç anne ve bebek açysyndan en uygun zamany yakalamaktyr.
Sezaryan nedir?
Sezaryan ile do?um Can'yn ve sonunun , Anne'nin karnyndan uterusu açarak çykartylmasydyr. Can'yn ve Anne'nin
sa?ly?yny tehdit eden her durumda ya da vajinal yolla do?umun imkansyz oldu?u durumlarda sezaryan yapylyr.
Sezaryan ameliyaty dünyanyn bildi?i en eski ameliyatlardandyr. Tybbyn ve teknolojinin ilerlemesiyle ameliyat
tekni?i çok geli?mi?tir. Ameliyatlaryn mikropsuz ko?ullarda yapylmasy, kan verilebilmesi, kuvvetli mikrop
kyrycy ilaçlar, modern cerrahi malzeme ve genel anestezi vermeden belden yapylan uyu?turma sayesinde ameliyatyn
tehlikesi çok azalmy?tyr.
Menopoz Nedir ?
Menopoz, kelime anlamy olarak son adet kanamasyna verilen isimdir. Ortalama 45-55 ya?lary arasynda ,
düzensiz adet kanamalary ile ba?layan ve adetin tamamen kesilmesiyle sona eren kadyn hayatyndaki do?al
bir dönemdir.Günümüzde geli?en typ dünyasynyn insan hayaty üzerine olumlu etkileri ile kadyn ömrü 80'li
ya?lara yakla?maktadyr. Dolayysyyla artan sayydaki kadyn günümüzde, ya?amynyn yakla?yk üçte birini postmenopoz
(menopoz sonrasy;adetsiz dönem)'da geçirmektedir.
