NÖROLOJİ
Nöroloji Nedir?
Beyin, omurilik, periferik sinirler ve kas hastalıklarını inceleyen ve tedavisini yürüten branştır.
Hangi Hastalıklarla İlgilenir?
Başlıca takip edilen hastalıklar arasında başağrıları (Migren, Gerilim başağrısı, Küme başağrısı) ,
baş dönmeleri, inme (felçler), epilepsi (sara hastalıkları), bunama (Alzheimer, vb. unutkanlıklar),
demiyelinizan hastalıklar (Multipl skleroz,vb.), hareket bozuklukları (Parkinson hastalığı,vb.),
uyku bozuklukları (Narkolepsi, İnsomnia, vb.) yer alır.
Başlıca Nörolojik Hastalıkların Kısaca Tanımları Nedir?
BAŞAĞRISI
Başağrınızın sebebi, günlük sıradan stresleriniz, uykusuzluk, açlık gibi durumlar veya tekrarlayıcı
nitelikli periyodik başağrıları olabileceği gibi, kanama, tümör, beyin damar hastalığı gibi daha ciddi
bir nedenle de olabilir.
Özellikle hayatınızda ilk kez, çok şiddetli başağrısı yaşıyorsanız, başağrısına bulantı ve kusmalar da
eşlik ediyorsa geç kalınmamalıdır.
Başağrısında Alarm Bulguları
- Ani başlangıçlı İLK başağrısı
- Hayatınızdaki EN KÖTÜ başağrısı
- İlk kez İLERİ YAŞTA BAŞLAYAN başağrısı
- Başağrısına eşlik eden ateş, döküntü, ense sertliği gibi bulgular
- Giderek ARTAN başağrısı
- Başağrısına eşlik eden DİĞER NÖROLOJİK BULGULAR (görme, konuşma ile ilgili bazı değişiklikler,
vücudun bir tarafında güç kaybı, nöbet geçirme, vb. )
- Başağrısı ile birlikte olan zihinsel değişiklikler, bilinç düzeyinde değişiklik
- Kanserli veya HIV(+) hastada yeni başlayan başağrısı
Sık Karşılaşılan Kronik Periyodik Başağrısı Tipleri, Migren tipi başağrısı, Gerilim tipi başağrısı ve
Küme (Cluster) başağrısıdır.
Nöroloji doktorunuz muayene bulgularınıza göre sizden ileri tetkik olarak bazı kan tetkikleri,
gerekiyorsa beyin tomografisi, MR, EEG (beyin elektrografisi) isteyerek sorunun altta yatan nedenini
tespit edecektir.
BUNAMA
Bunama (demans), kişinin günlük yaşamını eskisi gibi sürdürmesini engelleyen, ilerleyici, kronik bir
beyin hastalığıdır. Demansın temel nedeni beyin hücrelerinin harabiyeti ve kaybıdır. Bu nedenle de
hafıza, soyut düşünme ve karar vermede bozulma gibi ana bulgularla kendini gösterir.
Alzheimer hastalığı ise en sık görülen demans nedenidir ve yaşın ilerlemesiyle birlikte daha sık görülür.
Genellikle sinsi başlangıçlı ve yavaş ilerleyicidir. Araştırmalara göre 85 yaşın üstünde %50 oranında
beklenen bir hastalıktır. Ailede Alzheimer hastasının bulunması, sizin veya çocuklarınızın da bu hastalığa
yakalanacağınızı göstermez. Hastalık bulaşıcı değildir. Ancak 60 yaşın altında bu hastalığa yakalanan
kişilerin ailelerinde genetik yatkınlığın olduğu düşünülmektedir.
Hastalığın ileri evrelerinde, belirgin davranış bozukluğu, halüsinasyonlar, kelime bulma güçlüğünde artış,
bazı işleri doğru sırayla yapmada zorlanma ve günlük aktivitelerini tek başına yapamama (giyinme, saç
tarama, beslenme,vb.), aile bireylerini dahi tanıyamama, evin yolunu bulamama ve tuvaletini kaçırma
gelişir. Nihayetinde hasta tamamen başkalarının bakımına muhtaç ve yatağa bağımlı hale gelir.
Alzheimer hastalığını erken yakalamakla tedavi başarısı artacağı için, hafıza problemleri ve
davranış kusurunu farkettiğiniz yakınınız için erken dönemde mutlaka doktorunuza başvurun.
Nöroloji uzmanınız gereken tetkikleri ve zihinsel değerlendirme testlerini uyguladıktan sonra,
yeni geliştiren ilaçlarla tedavisine başlayacaktır.
İNME (Felç)
Beyin damar hastalıkları (inme veya felç), nörolojik hastalıklar içinde en sık görülen hastalık
grubunu oluşturur. Ölüm sebepleri arasında kalp hastalıkları ve kanserden sonra 3. sırada, sakatlık
bırakma nedeni olarak da 1. sırada yer alan hastalıklardır.
İnme, beyin damarlarının çeşitli nedenlerle daralması, tıkanması veya yırtılarak kanın damar dışına
çıkması sonucu meydana gelir. İnme hastalarının değerlendirilmesinde ilk basamak, olayın öyküsünü
almaktır. İlk başlangıçtaki şikayetlerin şekli, zamanı, süresi, yakınmaların ilerleyip ilerlemediği
veya varsa düzelme miktarı öğrenilmelidir. Vücudun bir tarafında güçsüzlük, konuşma zorluğu, bilinç
değişikliği, görme bozukluğu, çift görme veya göz kayması, duyu değişikliği, denge kaybı, başağrısı
veya başdönmesi sorgulanır. Tanıda nörolojik muayene en önemli unsuru oluşturur ve sıklıkla inmenin
tipini belirler.
Beyin damarlarındaki tıkanma ile oluşan inmeler (iskemik beyin damar hastalığı veya beyin infarktüsü)
tüm inmelerin yaklaşık %85 gibi bir kısmını oluştururken, kanamalar %15 gibi bir oranı teşkil eder.
İnmede en önemli risk faktörü ise Hipertansiyondur. Mutlaka düzenli tedavi ve takip gerektirir.
EPİLEPSİ (Sara hastalıkları)
Epilepsi, tekrarlayan nöbetlerle karakterize, kronik bir hastalıktır. Tedavisi uzun sürelidir ve gerekirse
ömür boyu uygulanmalıdır. Ancak hastalık bazen çocukluk döneminde sınırlı kalıp, erişkin yaşlarda kaybolan
tipte olabilir.
Bu, bulaşıcı bir hastalık veya bir akıl hastalığı değildir.
Olası nöbet tipleri, 5-10 sn.lik kısa dalma atakları, kafada düşme, ani kas tonusu kaybı ile yere düşme,
hızlı göz kırpma ve gözlerin yukarı kayması, boş bir ifadeye eşlik eden ağız ve gözde uygunsuz hareketler,
amaçsız gezinme ve garip hareketler veya kol ve bacakta istem dışı ritmik kasılmalar, bilinç kaybı, ağızdan
köpük gelmesi, idrar ve dışkı kaçırma şeklindedir.
Nöbete zemin hazırlayan bazı faktörler mevcuttur. Kişi epilepsi hastası olmasa dahi, nöbet eşiğinin
düşmesine bağlı olarak hayatının herhangi bir döneminde nöbet geçirebilir.
Bunlar bilinir ve kontrol altına alınabilirse ilaç tedavisi uygulanmayabilir veya ertelenebilir. Bazı
ilaçlar, alkol, akut metabolik bir değişiklik (hipoksi, hipoglisemi, hipokalsemi gibi), ateş yükselmesi,
uykusuzluk, TV- video, bilgisayar oyunları , disko ışıkları gibi fotosensitif mekanizmalar, bazı refleks
mekanizmalar (sıcak su teması gibi), kadınların adet dönemlerinde olması nöbet eşiğini düşürdüğünü
bildiğimiz faktörlerdir.
Epilepsi hastalığı, yüksek ateş, enfeksiyonlar, kafa travmaları, beyin tümörleri ve beyin damar
hastalıkları gibi tespit edilebilen bir nedenle olabilir. Bunun dışında daha büyük bir kısmında
ise sebep belirlenemez (idiyopatik epilepsi). Ayırıcı teşhis amacıyla, EEG (beyin elektrosu),
beyin tomografisi, beyin MRı, gece boyunca video-EEG monitör takibi, gerekirse SPECT incelemesi
uygulanabilir.
Doğru teşhis, doğru tedavi ve ilaçların düzenli kullanılması konusunda hekimle işbirliğinde olunmalıdır.
Çünkü nöbetlerin sık tekrarlama nedenlerinden birisi de, ilaçların aksatılmasıdır.
Tedaviyi bırakma konusunda son karar, hekimin aileyi yeterince bilgilendirmesinden sonra alınır. En az üç
yıllık bir süreçte hiç nöbet izlenmediyse ve epilepsi tipi uygunsa ilaç tedavisine hekimin kararıyla son
verilir.
